Trang nhất » Kỷ yếu KH&CN » Tóm tắt ĐT/DA 2016-2020

NGHIÊN CỨU BIỆN PHÁP KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG, CANH TÁC VÀ PHÁT TRIỂN CÂY THUỐC THẤT DIỆP NHẤT CHI HOA (PARIS POLYPHYLLA SM) TẠI CAO BẰNG

Thứ tư - 29/07/2020 10:37
Cơ quan chủ trì: Viện Khoa học sự sống - Trường Đại học Nông lâm Thái Nguyên
Chủ nhiệm đề tài: ThS Bế Văn Thịnh
Thời gian thực hiện: 2016 - 2019
 
I. Đặt vấn đề
Cây Thất diệp nhất chi hoa (TDNCH) được phát hiện ở một số tỉnh miền núi và trung du vùng núi phía Bắc. Tại Cao Bằng, cây TDNCH phân bố nhiều ở các huyện: Bảo Lạc, Bảo Lâm, Nguyên Bình, Trùng Khánh,... tuy nhiên do chủ yếu khai thác trong tự nhiên, nên loài thảo dược quý này đã dần cạn kiệt, vì vậy việc nghiên cứu, bảo tồn, lưu giữ và tài liệu hóa nguồn gen quý này là hết sức cấp bách và có ý nghĩa quan trọng góp phần lưu giữ và phát triển nguồn gen cây dược liệu có giá trị kinh tế cao, tăng thu nhập cho người dân phát triển kinh tế xã hội tại địa phương.
II. Mục tiêu
- Xây dựng được quy trình kỹ thuật nhân giống cây Thất diệp nhất chi hoa phù hợp với điều kiện tỉnh Cao Bằng.
- Xây dựng được quy trình kỹ thuật sản xuất cây Thất diệp nhất chi hoa phù hợp với điều kiện tỉnh Cao Bằng.
- Xây dựng được mô hình trình trồng cây Thất diệp nhất chi hoa tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.
           - Xác định được thành phần và hàm lượng hoạt chất chính (nhóm hợp chất saponins) trong củ Thất diệp nhất chi hoa trong điều kiện trồng ở Cao Bằng.
- Chuyển giao được quy trình kỹ thuật nhân giống và sản xuất cây Thất diệp nhất chi hoa cho địa phương.
III. Kết quả nghiên cứu

1. Xây dựng quy trình kỹ thuật nhân giống cây Thất diệp nhất chi hoa phù hợp với điều kiện địa phương

Kết quả Nghiên cứu kỹ thuật nhân giống cây Thất diệp nhất chi hoa bằng công nghệ nuôi cấy mô tế bào

- Vật liệu nhân giống in vitro TDNCH tốt nhất là mắt ngủ của củ. Khử trùng mẫu Thất diệp nhất chi hoa tạo vật liệu vô trùng từ mắt ngủ của củ bằng HgCl2 0,1% trong 15 phút sau 120 ngày cho kết quả tốt nhất với tỷ lệ mẫu sống không nhiễm đạt 53,33%.
- Môi trường nền thích hợp cho nhân giống TDNCH là: MS có bổ sung 30g/l dịch nghiền chuối, 5g/l agar, 30g/l đường, 0,1g/l myo inositol cho tỷ lệ mẫu mẫu bật chồi cao nhất đạt 48,89% , hệ số bật chồi là 1,15 lần, thời gian bật chồi trung bình sau 59,71 ngày, chất lượng chồi thu được xanh và mập.
- Môi trường có bổ sung 2mg/l Kinetin thích hợp nhất tới sự tạo chồi TDNCH cho tỷ lệ bật chồi cao nhất đạt 51,11%; Hệ số bật chồi đạt 1,42 lần, thời gian bật chồi trung bình là 58,71 ngày; chồi xanh và mập.
- Thí nghiệm Nghiên cứu ảnh hưởng của BA đến nhân nhanh TDNCH khi bổ sung 3mg/l BA vào môi trường cho kết quả nhân nhanh tốt nhất với tỉ lệ mẫu sống không nhiễm bật chồi đạt 5,02% và hệ số nhân chồi là 1,52 lần. Tuy nhiên với kết quả này tỉ lệ mẫu sống không nhiễm bật chồi còn lại quá ít vì vậy thí nghiệm chưa thành công để có thể tiếp tục nghiên cứu các thí nghiệm tiếp theo.

Kết quả nghiên cứu kỹ thuật nhân giống cây Thất diệp nhất chi hoa từ củ, mảnh củ

- Kích thước củ giống 5 cm sử dụng khi nhân giống Thất diệp nhất chi hoa là công thức tốt nhất với tỷ lệ mọc mầm sau trồng 485 ngày là 80,28 %, có độ đồng đều cao và số lá trung bình/cây là 6,8 lá/cây, chiều cao cây trung bình là 35,2 cm sau trồng 485 ngày.
- Thời vụ thích hợp để trồng Thất diệp nhất chi hoa tháng 1 hàng năm mùa xuân ấm áp, nhiệt độ, độ ẩm thích hợp cây sinh trưởng và phát triển tốt.
- Khi bổ sung chất điều hòa sinh trưởng αNAA 0 mg/l  + IAA 10 mg/l + IBA 10 mg/l cho kết quả tốt nhất với tỷ lệ mọc mầm sau trồng 485 ngày đạt 88,6 %, độ đồng đều đạt 5 điểm, số lá trung bình/cây đạt 6,8 lá/cây và chiều cao cây trung bình đạt 32,1 cm.
- Giá thể là trấu hun 50 % + Đất 50 %  là công thức giá thể tốt nhất để trồng Thất diệp nhất chi hoa cho tỉ lệ mọc mầm sau 485 ngày trồng là 78,6 %, độ đồng đều đạt 5 điểm, cây cao trung bình 29,8 cm sau 10 tháng trồng và  trung bình có 5,8 lá/cây.

2. Xây dựng quy trình kỹ thuật sản xuất cây Thất diệp nhất chi hoa phù hợp với điều kiện tỉnh Cao Bằng

- Thời vụ thích hợp để trồng Thất diệp nhất chi hoa là ngày 10/2 và 10/3, tỷ lệ bật mầm đạt 83,3%, số lá trung bình đạt tương ứng 4,3 và 4,2 lá và chiều cao cây trung bình đạt tương ứng 29,6 cm và 28,1 cm.
- Khoảng cách thích hợp để trồng Thất diệp nhất chi hoa là 60cm x 40cm ở công thức 6 với Tỷ lệ bật mầm sau trồng 2 tháng 92,0 %, Số lá trung bình/cây sau trồng 6 tháng là 4,1 lá và Chiều cao cây sau trồng 6 tháng là 29,8 cm.
- Loại đất thịt nhẹ đến trung bình đều có thể trồng được Thất diệp nhất chi hoa, tốt nhất là đất thịt nhẹ (năm đầu: Tỷ lệ bật mầm đạt 83,3%, số lá trung bình đạt 4,73 lá, chiều cao cây trung bình đạt 31,06 cm; năm thứ 2: Tỷ lệ bật mầm đạt 100%; số lá trung bình/cây đạt 5,56 lá, chiều cao cây trung bình đạt 37,56 cm).
- Lượng NPK thích hợp để bón cho Thất diệp nhất chi hoa là: 20-30 N + 20-30 P205 + 10-15K20 (năm đầu: tỷ lệ bật mầm đạt 83-88,7%, chiều cao cây trung bình đạt 32,61-33,72 cm; năm thứ 2: tỷ lệ bật mầm đạt 100%, chiều cao cây trung bình đạt 36,75-37,09 cm).
- Độ che phủ thích hợp cho cây Thất diệp nhất chi hoa là 50 – 70% (năm đầu tỷ lệ bật mầm là 87 - 88,3%, chiều cao cây trung bình đạt 28,53 - 29,47 cm; năm thứ 2: tỷ lệ bật mầm đạt 100%, chiều cao cây trung bình đạt 32,84 - 35,26 cm).

3. Xây dựng mô hình trồng cây Thất diệp nhất chi hoa tại huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng

- Xóm Phia Đén, xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng là địa điểm thích hợp để triển khai mô hình sản xuất trồng thử nghiệm cây Thất diệp nhất chi hoa.
- Đã xây dựng được mô hình trồng sản xuất cây Thất diệp nhất chi hoa diện tích 500m2 với 600 cây. Cây Thất diệp nhất chi hoa trong mô hình sinh trưởng tốt, chiều cao trung bình khoảng 50cm, số lá trung bình khoảng 5 lá/cây và bắt đầu nhiều cây ra hoa.

4. Xác định thành phần và hàm lượng hoạt chất saponins trong củ Thất diệp nhất chi hoa

 Đánh giá thành phần và hàm lượng nhóm hoạt chất saponins trong củ TDNCH tự nhiên ở vùng nghiên cứu

Tổng hàm lượng Saponins trong củ TDNCH tự nhiên ở vùng nghiên cứu dao động từ 23,65- 28,96 gam/kg và trung bình là 26,80 gam/kg. Như vậy, có thể kết luận rằng, tất cả các địa phương của tỉnh Cao bằng đều có thể thu thập mẫu củ để tiến hành nhân giống cây Thất diệp nhất chi hoa phục vụ sản xuất và phát triển.

 Đánh giá thành phần và hàm lượng nhóm hoạt chất saponins trong củ TDNCH của mô hình sản xuất

Nhìn chung hàm lượng hoạt chất Saponins trong cây Thất diệp nhất chi hoa trong mô hình sản xuất đạt khá cao, nhất là trong bộ phận củ với tổng hàm lượng saponin đạt 28,18 gam/kg, sau đó đến rễ 26,30 gam/kg và thân lá 21,23gam/kg.

5. Tập huấn chuyển giao quy trình kỹ thuật nhân giống và sản xuất cây Thất diệp nhất chi hoa cho địa phương

Tập huấn được cho 05 cán bộ thuộc Trung tâm Ứng dụng KHKT thuộc Sở KHCN tỉnh Cao Bằng, 1 cán bộ thuộc phòng NN&PTNT huyện Nguyên Bình và 30 hộ gia đình người dân thuộc xã Thành Công, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng với nội dung tập huấn cho các cán bộ hiểu và nắm được kỹ thuật nhân giống cây TDNCH bằng củ và mảnh củ; tập huấn cho người dân biết và nắm được kỹ thuật trồng, canh tác và chăm sóc cây TDNCH.

 
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

PHIM PHỔ BIẾN KIẾN THỨC KH&CN


HOẠT ĐỘNG THAM MƯU TƯ VẤN

KỶ YẾU KH&CN

THÔNG TIN NHIỆM VỤ KH&CN

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 133

Máy chủ tìm kiếm : 1

Khách viếng thăm : 132


Hôm nayHôm nay : 13331

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 250710

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 16461128

CÔNG TÁC XUẤT BẢN

NHÃN HIỆU TẬP THỂ















Trang thông tin điện tử Sở KH&CN Cao Bằng