Trang nhất » Kỷ yếu KH&CN » Tóm tắt ĐT/DA 2006-2010

Nghiên cứu đặc điểm sinh học, độc tính cấp và đề xuất biện pháp dự phòng, cấp cứu, điều trị ngộ độc một số loài thực vật độc, nấm độc thường gặp tại Cao Bằng

Chủ nhiệm đề tài: PGS.TS Hoàng Công Minh

Đồng chủ nhiệm đề tài: BSCK1 Lý Thị Tứng

Đơn vị thực hiện: Học viện Quân Y (Bộ Quốc phòng)

Thời gian thực hiện:

I. Đặt vấn đề

Cao Bằng là tỉnh có nhiều nấm độc hoặc một số loài nấm ăn được có hình dáng bên ngoài rất giống với nấm độc, ngộ độc nấm thường xẩy ra ở vùng đồng bào dân tộc ít người, dân trí thấp nên người dân không nhận thức đầy đủ về sự nguy hiểm do ăn nấm dại hái ở rừng. Theo kết quả điều tra trong 7 năm (2003-2009), trên địa bàn toàn tỉnh đã xẩy ra 29 vụ ngộ độc nấm độc với 81 người mắc, trong đó, 17 người đã tử vong (chiếm 20,99%); 112 vụ ngộ độc thực vật độc với 126 người mắc, trong đó tử vong 46 người (chiếm 36,51%).

Tuy nhiên, công tác tuyên truyền phòng chống ngộ độc nấm cho các đồng bào dân tộc ở tuyến xã còn hạn chế và chưa thường xuyên, người dân thiếu hiểu biết về các loài nấm độc nên dễ nhầm lẫn với các loài nấm ăn được. Xuất phát từ thực tế trên, từ nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học và công nghệ, Học viện quân y (Bộ Quốc phòng) đã thực hiện thành công đề tài “Nghiên cứu đặc điểm sinh học, độc tính cấp và đề xuất biện pháp dự phòng, cấp cứu, điều trị ngộ độc một số loài thực vật độc, nấm độc thường gặp tại Cao Bằng”.

II. Mục tiêu

- Khảo sát đặc điểm sinh học, độc tính một số loài thực vật độc, nấm độc thường gặp tại một số vùng trên địa bàn tỉnh.

- Đề xuất một số biện pháp dự phòng, cấp cứu và điều trị ngộ độc thực vật độc, nấm độc.

III. Kết quả nghiên cứu

1. Kết quả điều tra, khảo sát đặc điểm sinh học, độc tính của một số loài nấm độc, thực vật độc.

Qua 2 năm nghiên cứu, đề tài đã điều tra, đánh giá và xác định được 13 loài nấm độc và 23 loài thực vật độc đã gây ngộ độc, hoặc có nguy cơ gây ngộ độc trên địa bàn tỉnh, cụ thể:

1.1. Nấm độc

Qua điều tra trên địa bàn 9 huyện trên địa bàn tỉnh đã phát hiện thấy 13 loài nấm độc, trong đó có: 2 loài nấm có amatoxin, 1 loài có chứa độc tố muscarin, 5 loài nấm gây rối loạn tiêu hóa, 3 loài chứa psilocybin và psilocin, 2 loài chứa độc tố coprin. Trong đó xác định được loài nấm độc thường gây ngộ độc trên địa bàn tỉnh là nấm độc tán trắng, nấm độc trắng hình nón, nấm ô tán trắng phiến xanh và nấm mũ khía nâu xám. Tình trạng ngộ độc nấm độc thường xẩy ra trong các tháng 2, 4, 5, 6, 7, 8 trong năm.

Tuỳ vào các loài nấm độc và số lượng ăn nấm khác nhau, thời gian xuất hiện triệu chứng đầu tiên rất khác nhau. Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ bệnh nhân xuất hiện triệu chứng ngộ độc trước 4 giờ sau khi ăn nấm chiếm 43,64%, sau 4 giờ chiếm 32,73%, không xác định được thời gian chiếm 23,63%. Các triệu chứng ngộ độc nấm độc rất đa dạng, tuy nhiên dấu hiệu nhận biết ban đầu là rối loạn tiêu hóa như: buồn nôn, nôn, đau bụng, ỉa chảy, đau đầu, mệt mỏi,… Nếu bệnh nhân ăn phải nấm độc tán trắng hoặc nấm độc trắng hình nón, sau các triệu chứng rối loạn tiêu hóa là các triệu chứng tổn thương gan, dẫn đến tử vong.

1.2. Thực vật độc

Trong 23 loài thực vật độc đã gây ngộ độc hoặc có nguy cơ gây ngộ độc, có 7 loài có chứa alcaloid độc, 10 loài có chứa glycosid độc, 3 loài có chứa protein độc, 2 loài có chứa rotenon và 1 loài khác.

Loài thực vật độc có chứa alcaloid thường gây ngộ độc trên địa bàn tỉnh Cao Bằng là lá ngón, ô đầu (ấu tầu), dây bách bộ, cà độc dược, dây chè, cây thuốc lá và khoai tây. Trong 10 loài thực vật có chứa glycosid độc có 5 loài chứa glycosid tim, 2 loài chứa glycosid tạo bọt, 3 loài glycosid sinh acid xyanhydric… Trong các vụ ngộ độc thực vật độc thì số người bị ngộ độc lá ngón chiếm 52,38%, ô đầu là 37,3%, sắn 7,15%

Nguyên nhân ngộ độc thường do cách chế biến, sử dụng không đúng cách hoặc tự tử. Tỷ lệ nạn nhân xuất hiện triệu chứng đầu tiên cũng khác nhau, đa số trong khoảng thời gian từ 30 phút đến 2 giờ sau khi ăn thực vật độc. Các triệu chứng ngộ độc thực vật độc rất khác nhau do bị ngộ độc các loài thực vật khác nhau với liệu lượng khác nhau. Triệu chứng thường gặp khi bị ngộ độc thực vật độc là buồn nôn, nôn, đau bụng, hoa mắt, chóng mặt, hôn mê,…

2. Đề xuất một số biện pháp dự phòng, cấp cứu và điều trị ngộ độc thực vật độc, nấm độc.

- Nghiên cứu sản xuất được 200 hộp test phát hiện nhanh độc tố amatoxin giúp chẩn đoán ngộ độc do nấm độc tán trắng và nấm độc trắng hình nón gây ra;

- Xây dựng các mẫu tranh, tờ rơi, phim hướng dẫn, tài liệu hướng dẫn chuẩn đoán, xử trí cấp cứu và điều trị khi bị ngộ độc thực vật độc và nấm độc, …

- Đã tổ chức tập huấn về cách chẩn đoán, cấp cứu và điều trị ngộ độc thực vật độc, nấm độc cho cán bộ y tế của tỉnh …, nhằm giúp cán bộ y tế cấp xã, người dân địa phương dễ nhận biết để phòng tránh, kịp thời phát hiện và xử lý nhanh các trường hợp bị ngộ độc do nấm độc và thực vật độc gây ra./.

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

HOẠT ĐỘNG THAM MƯU TƯ VẤN

KỶ YẾU KH&CN










Bộ KHCN
Sở hữu trí tuệ

 

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang truy cậpĐang truy cập : 24


Hôm nayHôm nay : 3261

Tháng hiện tạiTháng hiện tại : 79071

Tổng lượt truy cậpTổng lượt truy cập : 4792328